Leestijd: 5 minuten

Accidents reveal the substance

paul virilio

The Museum of Accidents is eigenlijk een doorontwikkeling van de brandweercanon. Dat was de noemer waaronder ik de belangrijkste incidenten schaarde die mede mijn visie op crisismanagement en incidentbestrijding hebben gevormd. De meeste uit persoonlijke ervaring, omdat ik er op één of andere manier bij betrokken was. En sommigen omdat ik er gewoon gefascineerd door was.

De feiten van elk incident heb ik in de loop van 2020 – 2021 aangevuld met een essay. Een duiding, een associatie, een uitleg over een aspect van de gebeurtenis, het kon van alles zijn.

Tot ik bij het schrijven van het essay over de kettingbotsing bij Prinsenbeek op het werk van Paul Virilio stuitte. Toen heb ik de brandweercanon veranderd in the Museum of Accidents. Om te leren hoe ongevallen zich verstoppen in technologie. Lees dat essay als je meer wilt weten over Virilio en zijn accidentology.

Naast een lijst met ongevallen en duiding bevat the Museum of Accidents verder nog een aantal blogs over herdenking en verlies. Want ook dat is onderdeel van accidentology, de wetenschap van ongevallen.

Kleine taxonomie van de ongewenste gebeurtenis

De ongevallen in the Museum of Accidents

Aanslagen in Brussel 22 maart 2016 met het essay ‘when evil men plot doen wij de deur op slot’

De Kelders Leeuwarden 19 oktober 2013 inclusief een inleiding op en een link naar het artikel ‘Kwartier van De Kelders’ uit Minicrisis 2013

Crash Turkish Airlines 25 februari 2009 met het essay ‘Dilemma’

Moerdijk 5 januari 2011 Met het essay ‘Defensieve Buitenaanval’

De Punt 9 mei 2008 Met een korte terugblik op het ontstaan van het kwadrantenmodel

Fatale brand in Arnemuiden 24 december 2007 met het korte essay ‘Machteloosheid’

Brand Cellencomplex Schiphol 27 oktober 2005 met het verhaal ‘Nazorg Meester’

Brand Koningkerk 23 maart 2003 Met het essay ‘Haarlem’ over mijn ervaringen in het Begrafenis Bijstandteam na het ongeval in de Koningkerk

Station Nightclub Fire 20 februari 2003 Met de nummers Desert Moon en Face the Day van Great White

Aanslagen 9/11 en Pentagon 11 september 2001 met het beeldverhaal ‘de vijfde ruiter van de apocalyps heet veerkracht

Ostankino, de Towering Inferno van Moskou is een beeldverhaal over een brand in de 540 meter hoge TV toren van de Russische hoofdstad op 27 augustus 2000

Vuurwerkramp Enschede 13 mei 2000

Brand ‘t Hemeltje Volendam 1 januari 2000

Harderwijk 27 januari 1998

Herculesramp 15 juli 1996 Met het essay: Naar een Brandweercollege

Motorkade Amsterdam 19 april 1995 met het essay ‘het horloge van Bert’

Cindu Uithoorn 8 juli 1992 Met een beeldverslag van een brand de dag ervoor waar ik zelf bij was

Bijlmerramp 4 oktober 1992 Met het essay ‘Amsterdam Zuid-Oost’ over risicoperceptie.

Een grafische weergave van de originele brandweercanon

Huis ter Duin 25 januari 1990 met een essay over de offensieve binnenaanval

Hillsborough ramp 15 april 1989

Cellenbrand Den Haag 25 december 1987 met het essay verhinderde mobiliteit

Vliegtuigcrash Tenerife 27 maart 1977

Hotel Polen 9 mei 1977

Bosbrand Rozendaalse Veld 7 juli 1976 Met een inleiding over smokejumpers en linken naar het werk van Weick en Maclean

Verkeersongeval Prinsenbeek 25 augustus 1972 met een essay over de oprichting van het Museum of Accidents, losjes geïnspireerd op het werk van Paul Virilio

Silveren Seepaerd 28 september 1971

Marbon 10 augustus 1971 Met het essay ‘de incubatie van de Marbon’, over de incubatietheorie van Barry Turner uit zijn boek Man Made Disasters.

Paardenstraat 5 december 1970

Innovation Brussel 22 mei 1967 Met het essay ‘het perpetuum mobile van de goede voornemens’

De les van de Adder 5 juli 1882 Over het vergaan van rammonitor de Adder, de oprichting van de KVMO en de Kustwacht en hulpverleningsproblemen op de Noordzee.

Herdenking en verlies

Wie werkt in het veiligheidsveld of in het crisismanagement wordt vroeg of laat geconfronteerd met ernstige ongevallen of rampen. Mogelijk met dodelijke slachtoffers, wie weet zelfs slachtoffers eigen personeel. In mijn ervaring zijn mensen daar vaak niet goed op voorbereid, voor zover je je überhaupt kunt voorbereiden op dergelijke nare verrassingen.

Maar dat betekent niet dat je niets kunt doen. Je kunt het thema herdenking en verlies bespreekbaar maken, zoals ik in een aantal blogs heb gedaan. Niet om uit te leggen hoe je met verlies moet omgaan, maar wel om te laten zien wat het met mij heeft gedaan. Ter illustratie van wat een mens overkomt als hij onverhoopts te maken krijgt met slachtoffers eigen personeel.

Daarnaast heb ik geleerd dat herdenken van belang is. Aandacht geven aan die heftige momenten uit jouw of andermans leven die de boel volledig op zijn kop hebben gezet. Goed om daar af en toe even bij stil te staan en te reflecteren op de betekenis ervan.

Dit deel van het museum of accidents over ‘herdenking en verlies’ is mijn manier om betekenis te geven aan al die momenten. Met blogs over incidenten zelf, over monumenten, over herinnering en over later weer eens gaan kijken op de plek des onheils. Als een serie mini-geschiedenissen op zichzelf.

De brand bij de Marbon is wel één van de meest traumatische incidenten van de brandweer, al was het maar omdat alle emoties er omheen volledig genegeerd zijn in die tijd. Van traumanazorg had nog nooit iemand gehoord.

De ereboog van Veenhuizen gaat over de eerste nationale herdenking van gevallen brandweermensen, waar ik zeer toevallig bij aanwezig was.

De ervaring van verlies; 25 jaar Motorkade is een reflectie op wat 25 jaar Motorkade mij heeft geleerd en de directe aanleiding voor dit thema over herdenking en verlies.

Schuld en schaamte van de overlever gaat over schamend landschap van Normandie maar ook over het schuldgevoel van de overlever.

Kijken bij de Kelders is een post-incident verkenning ter plaatse in Leeuwarden. Hoe ziet het er nu uit?

Na 20 jaar weer in de Smeepoortstraat, Harderwijk is ook een post-incident verkenning. Maar dan na 20 jaar.

De kunst van het verliezen probeert het verschil tussen de code van de winnaar en die van het spel uit te leggen. En waarom je zou moeten oefenen met onwinbare scenario’s.

De vergeten springers van Hotel Polen overpeinst de drukte in de stad en het lege geheugen van de massa

Waarom remember de laatste stap in de crisismanagement cyclus moet worden is een pleidooi om herdenking toe te voegen als standaard in alle PDCA cycli die je maar kunt verzinnen

De verbeelding van de verloren stad beschrijft waarom je naar plaatsen als Verdun moet gaan en je je kinderen mee moet nemen in het kader van herdenking en verlies

De MH17 zal nooit meer landen is een reflectie over de verwerking van de MH17, over schuivende dieptegesteenten en herdenken met gevoel of verstand.

Verhalen van de brandweer is een boekbespreking

Wandelen langs de Waalsdorper Vlakte en het Ereveld Loenen gaat over de noodzaak van herdenken en de toevallige ontdekking van een gesneuveld familielid op het ereveld van Loenen.

Het Horloge van Bert is een herinnering aan die fatale avond op de Motorkade

Monument Een minigeschiedenis van het herdenkingsmonument voor Amsterdamse brandweermensen op de Weesperzijde.

Brandweerveld van Eer Geschreven ter gelegenheid van het Nationale brandweermonument

Darmok is een oefening in creatief omgaan met de brandweercanon. Met een ideetje uit Star Trek Next Generation.

Als de burger blussen gaat is een korte mijmering over de brand bij C&A op het Damrak, 15 februari 1963

De brandweercanon en de kunst van het onthouden gaat niet over de geschiedenis, maar over de toekomst. Wat doe je met wat je had kunnen leren?

De drie principes van de brandweercanon zijn opmerkzaamheid, onvergetelheid en nabijheid. Betrokkenheid heb ik als laatste, misschien wel vierde principe in 2020 toegevoegd.

De brandweercanon in het brandweeronderwijs is een pleidooi om het verloop van echte incidenten te gebruiken voor brandweeronderwijs.

Waar de brandweerman valt is een analyse van de grootste risico’s voor brandweermensen tijdens incidentbestrijding

De negen scenario’s van de brandweercanon zijn gebaseerd op de ‘oude’ canon en worden gepresenteerd als standaards voor repressie.

75 jaar toezicht op de brandweer; de stilstand van verandering over drie rode draden die je steeds weer in de geschiedenis ziet terugkomen.

De brandweercanon als laaghangend fruit van de brandweergeschiedenis. Gastblog van Clemon Tonnaer en een pleidooi voor een brede canon.