Wanderings

Tag: Boek

Twintig keer de beste beginzin

Leestijd: 7 minuten

Hoe ziet de beste beginzin er uit? Met die gedachte begon ik in 2020 dagelijks een beginzin uit mijn boekenkast te posten. En toen ik ze allemaal op een rijtje had staan moest ik de beste er uit halen. Dat viel echter nog helemaal niet mee.

‘Call me Ishmael’. Dat is volgens de American Book Review de beste beginzin aller tijden. En ik vind hem ook erg goed; lekker kort, heel krachtig en je bent gelijk voorgesteld aan een belangrijk personage. Zo’n beste beginzin als die van Herman Melville legt de lat hoog voor andere schrijvers. Die willen er ook zo één.

Dus is er een hele cultus ontstaan over de wetenschap van de beginzin. Je mag niet beginnen met ‘ik’ of het weer. Hij moet kort zijn. Je begint met een personage plus een gevoel, een plaats, een tijd en/of karakteristiek. Beloof iets. Flirt met spreektaal. Zorg dat er wat op het spel staat. En schrijf beeldend. Er zijn kortom meer regels dan je in één beginzin kwijt kunt.

De vraag is natuurlijk hoe belangrijk zo’n goede beginzin echt is. Ik bedoel maar, hoeveel beginzinnen ken je uit je hoofd? Noem er eens een paar op. Ja, dan kom je vanzelf op ‘Call me Ishmael’: dat zijn slechts drie woorden, die onthoudt iedereen wel. Ken je echter ook de twee volgende zinnen van Moby Dick? Hier komen ze:

Call me Ishmael. Some years ago—never mind how long precisely—having little or no money in my purse, and nothing particular to interest me on shore, I thought I would sail about a little and see the watery part of the world. It is a way I have of driving off the spleen and regulating the circulation.

En dan gebeurt er wat mij betreft opeens iets geks met die beste beginzin. Er zit namelijk een breuk tussen met het vervolg. ‘Call me Ishmael’ is een three word story op zichzelf. Daarna begint het grote verhaal pas echt. Moby Dick was naar mijn bescheiden mening dus net zo’n klassieker geworden als ie was begonnen met ‘Some years ago—never mind how long precisely—having little or no money in my purse, and nothing particular to interest me on shore, I thought I would sail about a little and see the watery part of the world.’

Ultra Kort Verhaal

Omdat ik zelf ook altijd loop te hannessen met de beginzin leek het mij in 2020 een prima plan om gedurende een jaar dagelijks een beginzin uit mijn boekenkast te posten. Een mooie aanleiding om er elke dag eentje te bestuderen en af te kijken hoe je nou die beste beginzin schrijft. Het resultaat van die verzameling vind je hier terug in de Galerij der Beginzinnen.

Wat uiteindelijk de beste beginzin van die 365 exemplaren is, vond ik lastig vast te stellen. Toen ik ze allemaal zat door te lezen om er een longlist en daarna een shortlist van te maken, viel me op dat het niet zozeer de eerste zin zelf is die bepalend is voor de kwaliteit, maar het setje van de eerste paar regels in zijn geheel.

Hoe meer die eerste paar regels een ultra kort verhaaltje (UKV) op zichzelf vormden, hoe beter ik ze vond. Omdat er een vraag werd geponeerd, of een dilemma, een raadsel. Omdat ik ze grappig vond, ontroerend soms. Of gewoon omdat het mooie zinnen waren die een overdenking, een mijmering bij me teweeg brachten.

Wat me verder opviel: het lukte me niet om zonder spijtgevoelens de longlist in te korten tot een shortlist, noch kon ik er één als de beste beginzin aanwijzen, zoals ik vooraf had bedacht. Maar da’s dan weer het mooie van je eigen website volschrijven, dat je gewoon de regels aanpast tijdens het spel. Niemand die klaagt.

Twintig keer de beste beginzin

Uiteindelijk zijn dit de twintig beste beginzinnen geworden, in willekeurige volgorde. Die van Moby Dick zit er trouwens niet bij. Niet omdat ik hem niet mooi vond, maar het boek staat niet in mijn kast.

De ene dag is er leven. Een man bijvoorbeeld, in goede gezondheid, niet eens zo oud, zonder ziektegeschiedenis. Alles is zoals het was, zoals het altijd zal zijn.

Een van de dingen die je meemaakt als je ouder wordt, is dat je een heleboel nieuwe manieren vindt om je te bezeren.

Geachte mevrouw Davis, Wij hebben elkaar nimmer ontmoet en die situatie moeten we vooral handhaven. Er is al ellende genoeg in de wereld.

Beste Kees, Er is een moment. Momenten zijn er altijd. We vullen ons leven ermee. Elk moment is anders. Op een bepaald moment doen we iets. Kiezen wij dat moment of kiest het moment ons?

Hou het stevig vast, zegt mijn vader. Met beide handen. Ik omklem het stokje. Vader loopt langzaam achterwaarts, de haspel met vliegertouw afwindend. Bij elke stap voel ik een klein rukje. Ik zet me schrap.

We stonden tegenover elkaar, mijn moeder en ik. Zij aan de ene kant van de kist, ik aan de andere. We rukten aan de hengsels. Zij droeg sloffen, ik schoenen. Ze gleed weg en ik zette haar klem. Gewonnen.

He was an old man who fished alone in a skiff in the Gulf Stream and he had gone eighty-four days now without taking a fish. In the first forty days a boy had been with him.

Die zondagmorgen liep Van Kempen de bijkeuken in om zijn klompen aan te doen en een kijkje op de dijk te gaan nemen. Maar toen zag hij daar een geweldige kat liggen. Dat is eigenaardig, zei hij bij zichzelf, die was er gisteren nog niet.

Het gebeurde in februari 1969 in Cambridge, ten noorden van Boston. Ik heb het niet onmiddellijk opgeschreven omdat ik eerst van plan was het te vergeten, om niet gek te worden.

Hoe meet je de zwaarte van een klap die nooit kwam, zoek je de fiets waar niets mee is, die er nog staat? De brand in een leegstaand schoolgebouw, nooit uitgebroken, laat geen sporen na.

In een plaatsje in La Mancha, waarvan de naam mij niet te binnen wil schieten, leefde niet lang geleden zo’n edelman met een lans in zijn wapenrek, een antiek leren schild, een magere knol en een hazewind.

Was het hem? Was het hem niet? Vanmorgen, op dat stampvolle perron 12b van Amsterdam-Centraal had ik even dat sterke gevoel dat ik Stan van Leer zag.

De dag waarna in het leven van Raimund Gregorius niets meer zou zijn als ervoor, begon als talloze andere dagen

In juni 1885 arriveerden er drie Fransen in Londen. De ene was een prins, de andere een graaf en de derde een gewone burger met een Italiaanse achternaam. De graaf omschreef het doel van hun bezoek later als intellectueel en decoratief winkelen.

1986. Het was aan het begin van mijn reis naar Santiago dat Borges stierf. Dat was vreemd, want je had het vreemde idee dat hij nooit kon sterven, of dat hij al lang dood was, dat kon ook.

Ooit bezat ik het volmaakte ei. Het was ongeveer zo groot als dat van een merel en had als bijzondere eigenschap dat het leeg was – niets dan een schaal rondom eivormige lucht.

De bomen buigen. Het zijn langwerpige bladervrachten die wapperen zoals de wind het aangeeft. De wolken zeilen eroverheen, genoeg verlangens op zo’n dag, maar als je het beleeft weet je er geen raad mee.

Rechts van me staat een vlekkerig grenen boekenkastje. Het bevat onder meer mijn jeugd.

Ze stapten uit bij het eindpunt, en toen ze bij de straathoek kwam, zag ze tot haar verbazing dat ze in de straat was waar ze woonde, op een paar passen van haar huis. Ze bleef staan.

Er zit een geheim in alles wat je ziet en zelfs als je dat geheim oplost blijft er het geheim van je vermogen om het te zien en op te lossen.

De beginzin

Leestijd: 67 minuten

De beginzin. Geen zin zo beladen als de eerste of de openingszin. Die moet je het verhaal in trekken, je aandacht vastketenen aan het boek. Het is de ultieme kennismaking en er is geen tweede kans voor de eerste indruk.

Dat was een goede reden voor Rizoomes Leest om in 2020 een nieuwe rubriek uit eigen boekenkast te starten: de beginzin. Met soms nog een tweede zin erbij, als ie de eerste beter maakt en er ruimte is in het stramien van 280 tekens. Want ze kwamen namelijk ook allemaal voorbij op Twitter. Daarom vind je ze hieronder geordend naar maand, en niet op alfabet.

Als je trouwens de foto van het boek beter wilt zien, klik dan met je rechter muisknip op ‘afbeelding bekijken’. Dan wordt ie groter. Je komt weer terug in de galerij door in de adresbalk op het pijltje naar links te klikken, ‘pagina terug gaan.’

Thema’s

Ik ben in januari vrolijk begonnen om ad random door mijn boekenkast te gaan en willekeurige beginzinnen te noteren. Hoewel de eerste vier ook weer niet helemaal toevallig waren. Ik wilde natuurlijk leuk beginnen en omdat ik als psycholoog weet van het primacy effect, moesten die eerste paar wel goed zijn.

Vanaf Dijkshoorn’s boek ‘Ooit gelukkig’ is het echter lange tijd wel puur toevallig geweest welke beginzin ik uitkoos. Tot ik me bedacht dat het misschien ook wel leuk was om soms een thema toe te passen. En ook die zijn geheel toevallig tot stand gekomen:

  • De dikke wandelweek is het eerste thema, gestart op 1 juni
  • De tweede week van augustus staat in het teken van het beeldverhaal, de strip
  • Eind augustus is er de essay driedaagse
  • De Nooteboomweek is midden september, ter ere van de uitreiking van de Premio Formentor De Las Letras op 17 september 2020
  • Eind september is de week van het gesneuvelde boek; niet alles wat je koopt is bij nader inzien het bewaren waard
  • Half oktober: de Wieringa-week
  • Ook in oktober: driedaagses van Gerrit Krol, Geert Mak en K. Schippers
  • In november zijn de laatste twee specials: weekje Snijders en weekje Pessoa

Aan het eind van het jaar heb ik alle beginzinnen op een rijtje gezet en heb ik er de beste twintig uit gehaald. Hoe dat ging en welke het zijn lees je in dit blog: Twintig keer de beste beginzin.

Ook leuk: website de boekzin. Elke dag een zin uit een boek.

Januari 2020

Februari 2020

Tussen de vlakte van het Lammermoer en het slot Bommelstein bevindt zich het land der Zwarte Bergen, een gebied dat in kwade reuk staat. In de diepe kloven en ravijnen huist woest roversvolk, de spelonken worden bevolkt door allerlei levensvormen. die nu niet ter zake doen, en de bergtoppen worden bekroond door bouwsels, die als verblijfplaats voor onzalige gedrochten dienen.

There are these two young fish swimming along and they happen to meet an older fish swimming the other way, who nods at them and says: Morning boys. How’s the water?

And the two young fish swim on for a bit and then eventually one of them looks over at the other and goes, What the hell is water?

Maart

Dear Sirs,
How are you and How is the weather?
Thank you very much
-for sending me some informations
-the other day.
Please give my best regards –
to all members.
Yours faithfully
mr. Kaor
Nederland
#beginzin van de dagelijkse brief van Mr. Kaor Yamamoto, ontroerend mooi verhaal

April

Wat zegt u daarvan?

Een mens hoort er van op:

Opgehouden met roken, ben ik, acht en dertig jaar oud,

Begonnen gedichten te schrijven.

Zuipen en de rest net als vroeger.

Mei

In de zomer van 2008 wordt in Trouw Louis Tas geinterviewd. Over zijn ouders zegt de dan achtentachtigjarige psychiater: Weet je wat het is? Ik weet dat het onredelijk is, maar ik betrap mezelf op de gedachte dat het zo langzamerhand te lang begint te duren: ze mogen nu eindelijk wel weer eens terugkomen.”

Herkenbare #beginzin speciaal voor moederdag

Juni

De eerste week van juni is de dikke wandelweek: negen boeken over lopen

Juli

Augustus

De tweede week van augustus 2020 staat in het teken van het beeldverhaal

September

De week van het gesneuvelde boek; zes keer weg ermee, bij nader inzien

Oktober

November

December

Het gaat goed met Wim, maar zijn been moet eraf, sprak orthopedisch chirurg Rietveld, ongeveer twee jaar voor Wim Aaij zou sterven, in de maand mei van het jaar 1968. Ik was toen drieëntwintig, hij twee jaar jonger.

Een kleine karavaan is stil
en grijs aan mij voorbij gegaan

De ezel droeg een last zo voorzichtig
alsof het niet zwaar
maar zeer breekbaar was

Toen zij over de pas
het landschap binnen gingen
begon het vrouwtje schor te zingen

Zij hebben samen het meer gezocht
de hinden en de bloemen.
Kort was onze nutteloze tocht
die eindde in verdoemen.

Wij wachtten blij op elk nieuw vuur
vol zon en helle zangen.
Nu zijn de dagen weer lauw en zuur
zonder het oude verlangen.

men

men kan

men kan geen

men kan geen woord

men kan geen woord zeggen

men kan geen woord

men kan geen

men kan niet

men kan

men

niet zeggen

en

ook

ik niet

‘Er zit een geheim in alles wat je ziet en zelfs als je dat geheim oplost blijft er het geheim van je vermogen om het te zien en op te lossen.’ Leo Vroman

© 2021 Rizoomes

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑