Rizoomes is gearchiveerd door de Koninklijke Bibliotheek KB
Rizoomes leidt in
Rizoomes Crisismanagement is de plek waar mijn nieuwe longreads om de week verschijnen. Tussendoor vind je geregeld ook wat kortere stukken, de Zeer Korte Blogs ZKB. Bij beiden ligt de focus op Crisis Awareness: de rode draad die de afgelopen jaren ontstaan is uit alle stukken die ik geschreven heb.
Crisis Awareness bestaat uit vijf hoofddelen: fragiliteit, territory, triggerincidenten, prohairesis en het museum of accidents. Elk van de vijf heeft een eigen hoofdstuk, die je terugvindt in de bovenbalk van de website.
Daarnaast schrijf ik over boeken, wandelingen en muziek. En zijn er projecten & probeersels, met onder andere Ridder&Rat en Zeer Korte Blogs. Check het vooral uit, er is genoeg te vinden; begin oktober 2026 staan er 548 blogs op.
Bij archief & info website vind je meer over Rizoomes en de opbouw van deze website, plus een lijst met alle blogs.
8 oktober 2026: boekrecensie
Het verdriet van de hanen – György Konrad
Het verdriet van de hanen is geen verhaal, ook geen roman in de traditionele betekenis van het woord. Eerder is het een memoir. Overdenkingen van Kalligaro, zeventig jaar oud en het alter ego van Konrad die over zijn leven praat. Voornamelijk in zichzelf maar hij weet dat we meeluisteren, meekijken, meedenken. En meevoelen, dat deed ik soms ook.
27 september 2026: blog over crisis
Metastabiliteit van organisaties
Metastabiliteit is als balanceren op twee stoelpoten. Het lijkt stabiel, maar als je iets voorbij het kantelpunt reikt, valt de boel om. Zo is het tegenwoordig ook met veel organisaties. Van de buitenkant lijkt er niets aan de hand, maar het evenwicht is wankel.
18 september 2026: shortread recensie
Hannibal & Gideon – Maarten Inghels
Zit er een olifant in je risicoanalyse? Of hallucinerende paddestoelen? In Hannibal & Gideon trekt Maarten Inghels met een olifant door de Alpen en krijgt met beiden te maken. Absurdistisch wellicht, maar er zitten toch mooie lessen over crisis in. Zoals crisisregel 41. Een lekker klein boekje.
14 september 2026: zeer kort blog
Pressure
Pressure is een prachtige film van Anthony Maras over de laatste drie dagen voor D-Day. Essentieel is daarbij het weer. Is het slecht, dan zijn de golven te hoog en het zicht te beperkt, de wind te sterk en de regen te hard. Dan mislukt de invasie. Hoe neem je dat besluit, wel of niet oversteken?
Eigenlijk is de vraag: hoe voorspel je het weer? Of nee, het gaat dieper, hoe ga je om met de verschillende manieren om het weer te voorspellen? Het ultieme dilemma is dan of je gebruik maakt van ervaringskennis of van de data in het nu.
Ervaring versus kennis. Daar gaat Pressure over.
En die tegenstelling wordt verpersoonlijkt door vier mensen. Eisenhower, de generaal, die de eindverantwoordelijkheid heeft, maar geen oorlogservaring zoals Montgomery had. En de meteoroloog Staggs die werkt op basis van feiten en onzekerheden tegen Irving Krick, die redeneert op basis van analogieën, extrapolatie van weersvoorspellingen uit het verleden naar het heden en daar zekerheden uit haalt.
Pressure gaat ook over een Black Swan in the making.
Want de voorspellingen van Krick zijn gebaseerd op eerder succes in stabiele omgevingen. Niet op instabiele en onvoorspelbare gebieden zoals Noordwest Europa. Maar zijn historische weerkaarten zijn verleidelijk, ze laten zien wat graag gezien wil worden om D-Day door te laten gaan. Daar zie je de signalen van groupthink opkomen, de neiging om wensdenken voor waar aan te zien in een afgezonderde omgeving onder strak voorzitterschap.
Inclusief confirmation bias. Want hij kiest alleen de kaarten die passen in zijn redenatie. Vergelijkbare weersituaties uit het verleden die anders aflopen dan mensen willen horen zo vlak voor D-Day laat hij buiten beschouwing. De vraag is of dat bewust of onbewust gebeurde.
Dat brengt ons ook bij regel 11: verwar mazzel niet met kunde.
Hadden ze D-Day op 5 juni laten staan, dan had het een Black Swan geworden. Een fatale nederlaag, gebaseerd op een verkeerde interpretatie van ervaringsgegevens in een complexe omgeving. Die ze achteraf hadden kunnen verklaren.
Daar heb je niks aan, weten we nu. En Staggs wist het toen al.
Ik ga uitzoomen (regel 13). Wat leren we van deze geweldige film?
- Weet wanneer je kunt vertrouwen op ervaring en wanneer op kennis. Kijk ook naar de Onderbuik is een slechte raadgever en De onbetrouwbaarheid van snelle expertise. In voorspelbare omgevingen is ervaring prima. In andere omgevingen wellicht niet. Metacognitie is altijd belangrijk, where ever you are. En situational awareness.
- Let op Groupthink en Confirmation Bias. Het sluipt er sneller in dan je denkt.
- Een complex systeem is fundamenteel anders dan een complex adaptief systeem.
- Het gaat er niet om wat er gebeurt, maar om hoe je omgaat met wat er gebeurt.
Los van deze lessen is Pressure een geweldige film, meer dan anderhalf uur op het puntje van je stoel. Ik zeg: dit zou elke crisismanager moeten gaan kijken.
Al was het maar voor de prachtige uitsmijter. Toen Eisenhower werd gevraagd waarom D-Day zo succesvol was zei hij: “we had better meteorologists than the Germans.”
11 september 2026: blog
De crisisregels van Rizoomes
De crisisregels van Rizoomes is een lijstje met oneliners en aforismen over crisismanagement en resilience die ik in de loop der tijd verzonnen, gejat, aangepast en/of verbasterd heb. Losjes geinspireerd op Gibbs’ rules van de TV serie NCIS. Voor de 13e verjaardag van Rizoomes heb ik ze voor het eerst onder elkaar gezet; geen taart, wel de kersen.
21 augustus 2026: boekrecensie
Tegenwind – Anna Enquist
Tegenwind is een bundel beschouwingen van Anna Enquist die eigenlijk alle kanten opstuitert. En dus ook een paar keer de goede kant op. Ik haalde er voor deze bespreking drie onderwerpen uit, waaronder het verschil tussen interpreteren en creëren en een betoog over de noodzaak van biografie. Die laatste komt uit de bus als een belangrijke onderzoeksmethode voor het framewerk crisis awareness.
15 augustus 2026: longread
De risico-elasticiteit van Erris Kep
De elasticiteit van risico’s leidt in toenemende mate tot een overschatting ervan in het publieke debat. Bovenop de vanouds wetenschappelijke basis is een sociaal politieke laag ontstaan die meer gaat over wenselijkheid dan werkelijkheid. Erris Kep is daar de belichaming van: Risico is Kans x Effect x Perceptie. Houd de P op 1, als het een beetje kan.
7 augustus 2026: albumrecensie
Salt as Wolves – Jeffrey Foucault
Salt as Wolves is het beste album van Jeffrey Foucault, een Amerikaanse singer songwriter die muziek maakt op de grens van country, folk en blues. Sinds midden jaren 90 heet dat ook wel Americana, met een focus op een authentiek en rauw geluid. Precies dat van Foucault dus.
31 juli 2026: boekbespreking en Museum of Accidents
De Putter en de Donderslag
De Putter en de Donderslag gaat over het boek van de kunsthistoricus Laura Cumming. Donderslag staat in dit geval voor de Delftse Donderslag, die plaatsvond op 12 oktober 1654. Zo’n 80.000 pond buskruit explodeerde en veroorzaakte een knal die tot in Texel hoorbaar was. Meer dan honderd mensen verloren het leven en een groot deel van de stad was verworden tot één grote ruïne.
25 juli 2026: minibieb bespreking
Mathijs Deen – Brutus heeft honger
‘Brutus heeft honger’ is het vierde kleine boekje in de Minibieb. Vol gastronomische voetnoten uit de wereldgeschiedenis, waarin maaltijden troost bieden of juist ellende veroorzaken. Deen serveert 51 korte verhalen over figuren als Montaigne, telkens eindigend met een scherpe, bijna meditatieve slotzin. Zijn stijl is beeldend en onderhoudend, met zinnen die blijven hangen. Zoals Montaignes hoofd dat “als een dobberend windei” over het badoppervlak zeilt. De ZKV lezen als tussendoortjes: licht en ideaal om steeds weer van te proeven.
10 juli 2026: boekbespreking
De Grenshonden – Marie-Luise Scherer
‘De Grenshonden’ van Marie-Luise Scherer is een belangrijk boek over hoe onderdrukking werkt. Weliswaar is het uit de tijd van de Koude Oorlog, maar de manier waarop kleine veerkracht van individuen onbedoeld de grote veerkracht van een systeem ondersteunt is exemplarisch voor hoe macht werkt. Je manier van overleven is tevens je eigen onderdrukking, dat is wat ik onthoud van dit boek. En magnifiek opgeschreven, show don’t tell volgens het boekje.
Technical debt ondermijnt weerbaarheid
4 juli 2026: short read
Technical debt ondermijnt de weerbaarheid van de samenleving. Systemen waarvan je verwacht dat ze het gewoon doen raken aan het eind van hun levensduur en kunnen zich niet meer aan de veranderende omstandigheden aanpassen. Dat gebeurt niet alleen in de IT. Ook de infrastructuur en de nutsvoorzieningen kennen geen redundantie meer.
27 juni 2026: albumrecensie
Philadelphia’s been good to me – Kurt Vile
In de hete dagen van juni kwam het nieuwe album van Kurt Vile als geroepen. Relaxte slackerrock die alles lichter maakt. En zich ontpopt als de missing link tussen de Rolling Stones en Neil Young.
19 juni 2026: boekrecensie
In verlatenheid – L.H. Wiener
“In verlatenheid’ is het nieuwste en mogelijk ook laatste boek van L.H. Wiener, zijn zwanenzang noemt hij het ergens. Al weet je dat bij hem nooit zeker, zoals je bij Wiener vrijwel niets zeker weet. Want het is immers fictie en het geheugen ook nog eens ‘een onverzoenlijke vijand’. Wie weet wat daar nog uit gaat komen.
12 juni 2026: boekrecensie
Machiavelli voor crisismanagers
Machiavelli voor crisismanagers is een bespreking van zijn boek De Heerser, Il Principe. Daar is al zoveel door anderen over geschreven, dat ik mij voornamelijk beperk tot het beschrijven van tien lessen voor crisismanagers. Op basis van citaten die mij opvielen. Dat het er tien zijn is trouwens toeval.
5 juni 2026: boekrecensie
Machiavelli’s lef – Tinneke Beeckman
Machiavelli staat bekend als de machtspoliticus die geen middel schuwt om zijn doelen te bereiken, gretig geraadpleegd door dictators all over the world. In haar boek ‘Machiavelli’s lef’ laat Tinneke Beeckman zien dat er ook een ander verhaal over deze politieke denker verteld kan worden. Ik las het boek met de Waddinxveense Boekenclub Excelsior (WBE) en pikte er wat zaken uit die volgens mij voor veel mensen nuttig zijn.
31 mei 2026: longread
Het Memento Morium
Meimaand museummaand. Deze maand bestaat het Museum of Accidents zes jaar. Inmiddels staan er 57 rampen in, 57 mementa mori, naar het stoïcijnse principe ‘gedenk te sterven’ dat verwijst naar de kwetsbaarheid en eindigheid van het leven. Maar het stelt ook een grens aan overmoed, aan de drang naar maakbaarheid en controle. Elk perspectief is eindig, dat is wat de cases uit het Museum of Accidents laten zien. Daarom noem ik het museum een Memento Morium. Een plek om te herinneren dat alles eindig is.
22 mei 2026: boekbespreking
De wereld in 48 stukken – Menno Hartman
Menno Hartman schreef een enthousiast reisboek onder de titel ‘De wereld in 48 stukken.’ En is hij er niet zelf geweest, dan heeft hij iemand gevonden die er verslag over deed. Maar zijn stortvloed aan informatie gaat wel ten koste van de diepgang. Veel weetjes, weinig mijmering; goed boek voor op een terras, dat wel; lekker mansplainen.
14 mei 2026: longread
Kijk dieper, denk trager, handel wijzer
Kijk dieper, denk trager, handel wijzer. Dat is de kern van prohairesis uit de analyse van het Museum of Accidents. Na de negen lessen uit het vorige blog kijken we nu wat je aan jezelf kunt doen om beter voorbereid te zijn op crisis. Self skills, noem ik dat. Daarbij loopt er van alles door en naast elkaar. Zodoende heb ik wederom getracht het zo veel als mogelijk als een checklist te presenteren; een gebruiksaanwijzing misschien zelfs wel.
8 mei 2026: muziekbespreking
Demokracy Blues – The Right Reverend Crow
The Right Reverend Crow is een bluestrio, opgericht door Nathan Bell. Protestblues maken ze, rauw en ongepolijst. In 2021 gingen ze voor het eerst de studio in en namen zo’n 30 nummers op. Daarvan kwamen er 13 op het album Red, White and American Blues. Dit jaar verschenen er nog eens 13 op Demokracy Blues.
2 mei 2026: longread
Negen lessen van oude rampen
Meimaand museummaand. Dit jaar bestaat het Museum of Accidents op Rizoomes zes jaar. Een mooi moment om er wat algemene aandachtspunten uit te destilleren. Negen lessen van oude rampen haalde ik er uit, van de 57 cases die nu in de collectie huizen.
11 april 2026: boekrecensie
De Lotdagen – Paul Demets
De Lotdagen van Paul Demets is een poëziebundel uit 2025 over de rampen die België teisterden in de jaren 80. De Bende van Nijvel vormt de kern, maar de Herald of Free Enterprise komt ook voorbij, net als Tsjernobyl en de aanslagen van de CCC. Stuk voor stuk gebeurtenissen die Demets als student in die tijd hard hebben geraakt en waarover hij tussen 2003 en 2025 zijn indrukken aan het papier heeft toevertrouwd. “Op de prachtige puinhopen van België”, schrijft hij in de laatste zin van het boekje.
4 april 2026: long read
Fragiliteitsanalyse met de piramide van Maslow
De piramide van Maslow is algemeen bekend als een model waarin de veronderstelde behoeften van de mens zijn geordend in vijf lagen, oplopend van fysiologische noodzaak naar zelfverwerkelijking. Die piramide kun je in organisaties ook prima gebruiken voor fragiliteitsanalyse. Zowel met harde fragiliteit als zachte. Een nieuwe tool voor het Crisis Awareness Framewerk.
28 maart 2026: blog
Second Victim
Een second victim is een hulpverlener die psychologische of professionele schade oploopt na een heftige gebeurtenis op het werk. Het begrip is door Albert Wu rond 2000 op de agenda gezet na commotie rondom medische fouten van artsen, maar het beperkt zich niet tot de zorg. Ook andere hulpverleners kunnen geraakt worden, zoals brandweermensen. Of veiligheidskundigen.
20 maart 2026: CD recensie
Such Ferocious Beauty – Cowboy Junkies
Such Ferocious Beauty is het twintigste album van de Cowboy Junkies en volgens mij hun beste. Daar hebben de broers Timmins met hun zus dan ook veertig jaar voor geoefend, samen met huisvriend Alan Alton op bas. Hun melancholieke Americana kenmerkt zich immer door de unieke vocalen van Margot; wie één nummer van de Cowboy Junkies heeft gehoord, herkent alle anderen direct. Toch klinken de nummers nooit hetzelfde.
14 maart 2026: Museum of Accidents nieuwe entree
Het eerste dodelijke spoorwegongeval in Nederland
Het eerste dodelijke spoorwegongeval in Nederland gebeurde bij Warmond, in 1843. Met een lelijk strafrechtelijk randje. Ik verdiepte er mij eens in en zag dat wie onderzoek doet naar de geschiedenis van treinongevallen, tevens onderzoek doet naar de geschiedenis van arbeidsveiligheid.
13 maart 2026: korte recensie van mijn kleinste boekje
Het onbekende onbekende – Mark Forsyth
Het kleinste boekje uit mijn verzameling met een echt ISBN nummer is van Mark Forsyth, ‘Het onbekende onbekende’. Over boekhandels en het genot van niet krijgen wat je wilde. Een vermakelijk essay van slechts 28 pagina’s waar ik niet al te veel over kan vertellen zonder het hele essay hier te verklappen.
8 maart 2026: longread
Van incident naar ruptuur; aanzet tot een crisisontologie
Crisis is allang geen incident meer met een duidelijk begin en eind. Steeds vaker verschuift de werkelijkheid van verstoring naar instorting, van ruis naar ruptuur. Dit blog verkent hoe systemen kantelen, waarom herstel soms niet meer werkt en welke strategie past bij welk regime. Een compacte crisisontologie voor wie wil begrijpen wat er gebeurt wanneer de wereld verandert zoals nu. Van crisis in een systeem naar crisis van het systeem.
27 februari 2026: boekbespreking en nieuwe entree voor Museum of Accidents
De Voetnoot – F.B. Hotz
Frits Bernard Hotz was jazztrombonist en schrijver, in kleine kring geliefd om zijn korte, sobere verhalen zonder franje. De Voetnoot is zo’n verhaal. Toen ik er achter kwam dat een treinongeval uit 1926 er als triggerincident in fungeerde, besloot ik het als eerste werk van Hotz te lezen. Had ik gelijk een nieuwe entree voor het Museum of Accidents.
14 februari 2026: boekbespreking
Het Uur van de Wolven – Giuliano da Empoli
Het uur van de wolven is een serie essays van Giuliano da Empoli over macht. But not as we know it, Captain, zou Spock zeggen, want het gaat over de rauwe macht van amorele leiders die niet binnen de lijntjes kleuren. Borgiaanse macht is het, beschreven door Machiavelli naar het voorbeeld van Cesare Borgia. Puur gericht op effect, angst en chaos en niet op legitimiteit noch de waarheid.
11 februari 2026: zeer kort blog ZKB
Tussen sensemaking en nonsensemaking
Er wordt gezegd dat sensemaking één van de centrale vaardigheden van een crisismanager is. Ik keek zo eens om me heen en constateerde een niet ongeringe erosie van die deskundigheid. Ergens bleek er een glibberig pad te zijn ontstaan tussen sensemaking en nonsensemaking. Wat is er aan de hand met de edele kunst van het duiden?
Van alles wat er gebeurt bestaan minimaal twee versies. De eerste zou ik het voorval in de fysieke werkelijkheid willen noemen, ook als het op TV is of in je informatiesysteem of iets anders virtueels. De andere is de mentale representatie van de gebeurtenis.
Je kan het een map noemen, en zoals wij weten is the map not the territory.
Los daarvan is kaartlezen een handigheid die velen onder ons langzaam verliezen, al zijn verloren of nooit hebben gehad. Voor hen is de map niet alleen geen territory, hij geeft ook geen richting, geen oriëntatie. Hij duidt niet, de sensemaking hapert.
Er is geen beeld van de werkelijkheid en er is ook geen beeld van het beeld. Er is slechts mening en identiteit om richting te geven. Wie alleen een hamer als gereedschap heeft, ramt er ook schroeven mee in de muur.
Er wordt niet meer geduid, er wordt gedramd.
Volgens de wet van recursieve onzekerheid stapel je zo sensemaking op sensemaking op sensemaking, net zo lang tot het nonsensemaking is. Een collage maakt nog geen patroon, hoe hard je ook schreeuwt. Er beklijft slechts ruis, geen signaal. Precies hierom adviseert Taleb geen kranten te lezen noch journalisten te geloven. Beter verdiepe men zich echt in het vak.
Dit geldt net zo goed voor crisismanagement, weet ik inmiddels, niet alleen voor journalisten. Het is namelijk een glibberig pad, dat tussen sensemaking en nonsensemaking, al helemaal als je niet kunt kaartlezen. De vraag is nu: hoe weet je dat je niet kunt kaartlezen als je het nog nooit gedaan hebt of bent verleerd? Als je zien verwart met vinden, begrijpen met menen en voorspellen met projecteren?
Hoe ziet Situational Awareness level nul eruit in het echt, niet op de map maar in de territory?
Waarheen gaat het pad dat je niet genomen hebt?
5 februari 2026: album review
Lucky Jim – The Gun Club
The Gun Club debuteerde in 1981 met The Fire of Love. Vanaf het begin draaide de band om zanger/gitarist Jeffrey Lee Pierce. Hij was de enige stabiele factor, waar de andere leden kwamen en gingen. Alhoewel stabiel bij Pierce een ietwat merkwaardige kwalificatie is gezien zijn overdadige alcohol en drugsgebruik. Lucky Jim werd zijn zwanenzang; het laatste en volgens mij ook beste album, dat vooral over hemzelf gaat. Als je goed luistert.
31 januari 2026: blog
De munten en zegels van de Watersnoodramp 1953
Munten en zegels kunnen een rol vervullen in de verwerking van rampen in een samenleving. Bijvoorbeeld als onderdeel van een rituele afsluiting of louter als herdenking. Aan de hand van enkele voorbeelden uit mijn verzameling over de Watersnoodramp 1953 kom ik tot een lijstje functies die volgens mij ook voor andere rampen geldt. Uiteindelijk gaat het allemaal over transitie, de overgang van de ene status naar een andere.
23 januari 2026: boekrecensie
Liefdesverklaring aan de Nederlandse taal – Mira Fetuci
Liefdesverklaring aan de Nederlandse taal is een prettig boekje van de Roemeense schrijfster Mira Feticu. Ze drukt je met haar introspectie op een paar vanzelfsprekendheden waar je als ééntalige niet of niet zo vaak bij stil staat. En dat zou je wel moeten doen, want taal is het basisgereedschap van denken. Kun je denken zonder taal? Een verhaal over conceptuele continuïteit.
16 januari 2026: longread
De Traumaslinger
De traumaslinger gaat over de fluctuerende aandacht voor werk gerelateerde trauma’s. Soms is er heel veel belangstelling en dan zie je dat bijvoorbeeld terug in de pers. Maar het kan ook zomaar opeens helemaal verdwenen zijn.
10 januari 2026: review
Arno – Vivre
Vivre van Arno Hintjens toont ons de oude troubadour met zijn meest schorre stem, slechts begeleid door piano en bas. Kwetsbaar en krachtig tegelijk, even geen surrealisme noch eclectische grote stadsblues. Seulement des chansons, monsieur. Misschien wel zijn beste plaat ooit.
3 januari 2026: blog
Security Awareness
Security awareness moet je zo breed mogelijk opvatten, net als safety. Beperk je dus niet tot sleutelplannen, toegangsbeleid en het ophangen van een paar camera’s. Maar denk ook na over welke informatie je verspreid en hoe die tegen je kan worden gebruikt door een boef. Een paar voorbeelden.
13 december 2025: longread
De Divergerende Brandweertaak
Security AwarenessDe divergerende brandweertaak is mijn duit in het zakje van de discussie over een toekomstbestendige brandweer. Ik gebruik daarvoor een redelijk abstract en zelfontwikkeld analysemodel, dat overigens net zo makkelijk in andere organisaties toegepast kan worden. De essentie is om onderstromen te vangen, die je daarna expliciet maakt in je strategisch plan. Met als belangrijkste opdracht: weten wat te doen als je niet weet wat je moet doen.
10 december 2025: zeer kort blog
Pippi Dunning Kruger
“Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan.”
Deze uitspraak is ooit toegeschreven aan Pippi Langkous en inmiddels gemeengoed op LinkedIn. Er gaat geen dag voorbij of er is wel iemand die zijn of haar prestaties lardeert met Pippi’s oneliner.
In het begin vond ik het nog wel grappig, een beetje bravoure kan immers geen kwaad. Maar inmiddels is het ziekelijk hoeveel mensen denken zich te onderscheiden door kennelijk zonder er verder over na te denken aan van alles en nog wat te beginnen.
Dat is geen bravoure meer, dat is eerder Dunning Kruger. Of het gedrag van een zwarte eend. En erger nog, mijn beeld van Pippi als jeugdheld begon barstjes te vertonen. Zoiets stoms kan ze toch nooit gezegd hebben?
Gelukkig, zo ontdekte ik, heeft Pippi dat inderdaad nooit gedaan. Op de website van Daniek Visser lees ik dat er wel een andere uitspraak is die er op lijkt. “Als Tommy vraagt of Pippi piano kan spelen, antwoordt zij: “Hoe zou ik dat kunnen weten, als ik dit nog nooit gedaan heb?”
Kijk, dat getuigt wel van wijsheid.
Een jeugdherinnering hersteld.
The first rule of the Dunning Kruger Club is that you don’t know you’re in the Dunning Kruger Club
6 december 2025: jaarlijst
De Top 15 van 2025
In het jaargetijde van de lijstjes doet Rizoomes weer vrolijk mee met de Top 15 van 2025. Alle 15 goed met één uitschieter, uit Nederland zowaar. Bejaarde punkrockers die helemaal los gaan. Echt een dingetje.
30 november 2025: review
Prove you’re not a robot – Alex Skolnick Trio
Prove you’re not a robot is het zesde album van het Alex Skolnick Trio en volgens mij ook het beste. Officieel is het jazzrock of fusion, maar dat dekt de lading totaal niet. Ik zou het eerder art metal noemen, naar analogie van de CD van Jonas Hellborg uit 2007, waarbij patronen uit metal worden gemixt met jazz improvisatie.
22 november 2025: review
Stasiland – Anna Funder
Anna Funder is een Australische journaliste die in de jaren 90 in Berlijn werkt. Ze raakt geïnteresseerd in de Stasi, het Ministerium für Staatssicherheid uit de voormalige DDR en schrijft er een boek over, gebaseerd op interviews met daders en slachtoffers van het toenmalige bewind. Ik las het met de Waddinxveense Boekenclub Excelsior (WBE) en constateerde dat het actueler is dan ooit. Ook al stamt het uit 2003.
15 november 2025: review
BEAT – Live
BEAT kun je gerust een supergroep noemen die uit de as van King Crimson is herrezen. En niet zomaar King Crimson, nee, de King Crimson van het geweldige drieluik uit begin jaren tachtig dat bekend staat als Three of a Perfect Pair.
14 november 2025: update
Update van de Rumsfeld Matrix
Na het blog over de Wet van recursieve onzekerheid leek het een goed plan om de Rumsfeld Matrix er eens mee te bekijken. Dat leverde een paar interessante conclusies op. Eén ervan is dat de matrix eigenlijk een ballon is. Of een dartboard.
Daarnaast schreef ik nog een kort naschrift bij de update. Enerzijds over de unknown knowns die langzaam uit de corona tijd verdwijnen. En daarnaast over het feit dat situaties en organisaties een multipliciteit zijn, waardoor je nooit kunt volstaan met slechts één analysemethodiek als je een goed beeld wilt krijgen.
13 november 2025: zeer kort blog
Black Swan, looming
Op 11 november was ik aanwezig bij de promotie van Alexander Nieuwborg aan de TU Delft. When the black swan looms, heet zijn proefschrift. En het gaat over de operationalisatie van resilience op luchthavens. De afgelopen twee jaar ben ik er nauw betrokken bij geweest en dat was een inspirerende reis over ons vakgebied. Met een prachtig resultaat en een kersverse doctor.
Ook op Rizoomes is deze invloed merkbaar, met name rondom blogs over Black Swans en de invulling van resilience. Alexander deelt dat in zijn boek in vier soorten in: fragiliteit, robuustheid, adaptatie en transformatie. Ik vind dat zelf een mooie en vooral handige opsplitsing voor de praktijk, maar aan de onderlinge verhouding van die vier is nog wel wat denkwerk nodig. Dat gaan jullie vast terug vinden op de site, want het zit inmiddels verweven in het Crisis Awareness Framewerk.
Naast deze discussie over resilience vind je in het proefschrift hoofdstukken over de noodzaak van crisisteams, de mogelijkheden van wargaming en waarom het onderhouden van goede contacten met stakeholders zo belangrijk is. Je kunt het hier vinden.
Mijn grootste les is dat als je vooruit wil in organisatie en crisismanagement het van groot belang is om actieonderzoek te doen in de praktijk. De combinatie van ervaring en kennis creëert nieuwe betekenis. Op die manier krijg je richting en inhoud voor de langere termijn. Onmisbaar in deze woelige tijden.
7 november 2025: longread
De wet van recursieve onzekerheid
De wet van recursieve onzekerheid gaat over de onzekerheid van onzekerheid. Daardoor zijn risico’s altijd groter dan de voorspelling die om het even welk model aangeeft; het is namelijk een oneindige lus van fout op fout. Taleb noemt het de Forecasting paradox, een zelfreferentieel systeem dat opmerkelijk veel lijkt op de Wet van Hofstadter. Zou dit over hetzelfde gaan? Een leuk maar lastig vraagstuk.
5 november 2025: zeer kort blog
Rampenkledij
Hoe kleed je je voor een ramp?
Dat was de eerste gedachte die ik had bij de tentoonstelling Fashion & Titanic, nog te zien tot 25 januari 2026. De Titanic werd immers onzinkbaar geacht, dus met die eventualiteit had vast niemand rekening gehouden. Bovendien zal er een gemêleerd gezelschap aan boord zijn geweest, met de daarbij horende verscheidenheid aan kledij.
Zo omschrijft het Haags Museum de populatie aan boord:
In de eerste klasse reisden steenrijke passagiers, gekleed in de nieuwste trends uit Parijs en de Verenigde Staten. Zij waren veelal op terugreis van hun tour door Europa. De grootste groep was te vinden in de derde klasse: veelal migranten met een one-way ticket op weg naar een nieuwe toekomst in de Verenigde Staten, sommigen gekleed in streekdracht uit het land van herkomst. De foto’s genomen op Ellis Island van deze landverhuizers tonen mensen gekleed in Italiaanse of Franse streekdracht, uit Oekraïne, maar ook Zeeuwse kostuums.
Wij arriveerden net na de aankomst van twee bussen met Belgen in de tentoonstelling. Tussen alle drukke dames door vingen we hier en daar een glimp van de kostuums op.
Geduld hebben.
Beetje duwen.
Glimlachen.
Klik.
En dan blijken er toch nog twee types tussendoor te zijn geglipt.
Maar goed, uiteindelijk was mijn grootste vraag niet wat je aan hebt vòòr de ramp. Wat ik vooral wilde weten: wat heb je aan na de ramp?
Als je voor de Hemelpoort staat.
29 oktober 2025: zeer kort blog
Survivorship bias in de minibieb
Op internet circuleert een plaatje van een oude bommenwerper vol met rode stippen. Die staan voor de inslagen van vijandelijke munitie; zo vaak werd het toestel geraakt en toch slaagde het erin terug te keren.
Volgens het verhaal wilde men daarna de vliegtuigen versterken op de getroffen plekken, tot Abraham Wald opmerkte dat het ondanks die beschadigingen veilig was geland. Wat dus versterkt moest worden was wat andere toestellen fataal werd, degenen die niet terugkeerden.
Dat is wat nu survivorship bias heet: je ziet alleen het succes, niet de mislukkingen.
Toen ik laatst voor een minibieb stond vroeg ik me opeens af of de boeken die daarin stonden exemplarisch zouden zijn voor de inhoud van boekenkasten in huiskamers. Als je de inhoud uit heel veel minibiebs bij elkaar optelt, weet je dan wat mensen in huis hebben? Iets met een normaalverdeling misschien?
Tot ik aan Abraham Wald dacht. Alle goede boeken staan nog binnen, besefte ik, de mislukkelingen buiten; als waren ze de rode stippen van een bommenwerper.
Maar dan omgekeerd. De survivorship bias van de minibieb is een losership bias.
28 oktober 2025: zeer kort blog
De brandende huizen van Lois Dodd
Lois Dodd is een Amerikaanse schilder die inmiddels 98 jaar oud is. Toch schildert ze nog elke dag over wat ze ziet in haar directe omgeving, zowel figuratief als abstract. Ze is onder andere beinvloed door Mondriaan in haar werk. Wie er naar gaat kijken in het Haags Museum zal het zien, nog tot 6 april 2026 hangen er zo’n 100 doeken van haar.
In 2007 schilderde ze een serie van 6 brandende huizen, aan het eind van de regeerperiode van Reagan. Twee ervan gingen mee naar Den Haag. Ik ging er eens voor staan en keek ernaar uit het oogpunt van het eerst aankomende voertuig.
Uitslaand, zijn ze. Misschien zat er nog iemand binnen. In mijn gedachten bestelde ik een tweede autospuit. Middelbrand maken voor de verkenning was gestart, daarna kijken we wel verder.
Zo had Lois er niet naar gekeken. Voor haar was het brandende huis een symbool van kwetsbaarheid en ontwrichting. Van hoe iets wat zo solide lijkt, zomaar kan verdwijnen. Sommige symbolen komen steeds weer terug, dacht ik. Of misschien gaan ze wel nooit weg, dat kan ook.
Bij de ode aan de boom alone kun je ook nog drie boomschilderijen van haar zien.
26 oktober 2025
500 blogs, één rizoom
500 blogs, één rizoom. Ooit begonnen als een manier om de nog niet vertelde verhalen van het lectoraat brandweerkunde te publiceren, is Rizoomes inmiddels een platform over de psychologie en filosofie van crisismanagement. Een samenhangend geheel van ervaringen en essays dat met dit stukje een nieuwe mijlpaal kent: het 500e blog. Goed moment voor een korte reflectie; want we gaan door, maar wel een beetje anders.
Beste beste,
Ik kom met toeval op jullie site. Compliment. Wat een mooi rizoom van onderwerpen en perpectieven. Fijn ook de vele percepties vanuit de filosofie. Wat ik echter nergens kan vinden is, wat voor type platform dit is en wie of welke organisatie daarachter zit. Zelf steek ik mijn vak als projectmanager in vanuit filosofie. Ben van daaruit altijd blij als ik dit type initiatieven ontmoet. Wie zijn jullie? Gr, Rob
Dag Rob, wat mooi dat zulk toeval van het aanwaaien nog steeds bestaat. Rizoomes is een blog over crisis, boeken, wandelen en muziek. Soms allemaal tegelijk. Geschraagd op de filosofie van Deleuze en Virilio. Onder het blokje Archief & Info Website in de bovenbalk kan je er meer over vinden.