Personal Canon: je persoonlijke incident portfolio

Ed Oomes 16 september 2015

Inmiddels zijn we met de brandweercanon al weer meer dan een jaar aan de slag. Het wordt daardoor steeds duidelijker dat de canon eigenlijk een instrument is voor de lerende organisatie. Met de kennis en vragen van nu kijk je terug op het verleden en haal je de meest belangrijke gebeurtenissen naar boven: de veranderbranden, de wijzigwetten en de korpsklussen.

Tot nu toe hebben we daarbij onderscheid gemaakt tussen nationale en regionale canons. De nationale canon bevat incidenten die het vak veranderd hebben. Ze hebben daardoor invloed op vrijwel alle korpsen in Nederland, zoals de Marbon en De Punt. In de regionale canon daarentegen is er vooral aandacht voor belangwekkende gebeurtenissen die grote invloed op de regio zelf hebben. Hier speelt één van de drie principes van de brandweercanon, nabijheid, een grote rol. Brandweermensen zijn geneigd de incidenten uit hun buurt het meest belangrijk te vinden en dat is ook logisch. Er is immers een nauwe band tussen een korps en zijn verzorgingsgebied. Wat er zich in het verleden heeft afgespeeld heeft grote invloed op de manier waarop een korps nu functioneert. Belangrijk genoeg dus om je geschiedenis te kennen, zodat je weet waarom de zaken in je ploeg gaan zoals ze gaan. Achter alles zit een verhaal bij de brandweer.

Story Fire Service

In dit blog wil ik een derde type canon aan je voorstellen: je personal canon. Helemaal van jezelf, met de belangrijke gebeurtenissen die jou gevormd hebben. Dus niet al je klussen, alleen de klussen die belangrijk zijn geweest voor de incidentbestrijder die je nu bent. Het lijkt in die zin een beetje op een portfolio zoals kunstenaars die wel maken van hun beste werk. Zo’n personal canon wordt daarmee een aanvulling op je CV, en belangrijker, het is ook een middel om je eigen ontwikkeling nog beter in kaart te brengen. Het laat een rode draad zien, die aanleiding kan geven om iets te verbeteren in je huidige functioneren of juist om een ander pad in te slaan. Het verzamelen van de goede incidenten alleen is dus niet genoeg. Je moet ook op zoek naar de rode draden. Daar kom ik zo nog op terug. Eerst naar het stappenplan van de personal canon.

Hoe maak ik een personal canon?
Het woord zegt het al, een personal canon gaat over jou. Dus je moet zelf aan de slag. Er zijn drie stappen.

footprint

Stap 1: Inventariseer
Als je net nieuw bent in het incidentmanagement is het begin eigenlijk heel makkelijk. Houd je incidenten bij in een schrift of op de computer en beschrijf je rol bij het incident. Schrijf op wat het voor je betekend heeft (als het iets voor je betekend heeft tenminste, anders schrijf je lekker niks op) en als het voor handen is, documenteer het met rapporten, krantenknipsels, foto’s of wat je maar kan vinden. Kijk er eens per jaar in, selecteer de incidenten die belangrijk voor je zijn geweest in je vorming in wie je nu bent en sla die ergens op.

Als je al wat langer incidenten bestrijdt en een personal canon wilt opstellen, moet je dieper in je geheugen graven. Welke incidenten zijn je zodanig bij gebleven, dat je er nu nog steeds door beïnvloedt bent? Dat zijn de incidenten die je op een rijtje moet zetten en moet zien te documenteren, zoals ik hierboven al beschreef. Eerlijk gezegd is het best veel werk. Ik heb zelf ook een personal canon opgesteld, die je hier terug kunt vinden. Het is een lijst met incidenten die ik heb meegemaakt in verschillende rollen, aangevuld met een korte toelichting op de drie thema’s die mijn personal canon domineren.

Stap 2: Analyseer
Als je een lijst hebt opgesteld met incidenten die je bij zijn gebleven, is het zaak om de rode draad er uit te halen. Wat is de verbinding tussen de verschillende leerpunten uit je incidenten? Welk incident was echt een wake up call, zoals bij mij bijvoorbeeld de Motorkade? Welke acties heb je daarna opgezet en waar heeft je dat gebracht? Kun je een thema ontdekken in al die klussen die je hebt gehad? Ook al is het jouw canon, praat er over met andere mensen die je kennen en die je vertrouwt. Wat zeggen zij over die incidenten? Hoe zien ze jouw rol? Zie het maar als een vorm van intervisie. Ik heb ter illustratie uit mijn personal canon drie thema’s gedestilleerd: veiligheid, lerende organisatie en continuïteit. Maar uit elke canon zullen andere thema’s komen.

Stap 1 en 2 moet je regelmatig herhalen. Je zult zien dat er nieuwe incidenten bij komen, die je op een ander niveau gaan brengen. Op enig moment is je allereerste klus misschien geen toonaangevend incident meer voor wie je op dit moment bent. Ook al heb je nog zo veel goede herinneringen aan een uitruk, laat hem weer vallen als het niet representatief meer is voor je portfolio. Kill your darlings. Hoe langer je bij de organisatie zit, hoe minder toonaangevende incidenten zich zullen voegen op je lijst. Hoe meer ervaring je hebt, hoe minder je curriculum zich zal ontwikkelen. Op enig moment is de lange termijn rode draad ook wel duidelijk, maar let op: er kunnen zich subtiele veranderingen aandienen, dus hou het bij. Los daarvan zijn er ook black swans mogelijk voor personal canons.

Rhizome Boney K

Stap 3: Acteer
Als je een thema, een rode draad, hebt gevonden, is het zaak om daar iets van te vinden. Wil je jezelf door ontwikkelen op de route die zich kennelijk voor je ontvouwt? Of wil je iets toevoegen aan wat je al kan? Neem dan actie. Ga in een team, volg een cursus, breidt je piket uit of perk hem in. De essentie is dat je iets moet gaan doen. Ik ben zelf ooit in het begrafenis bijstand team gegaan, en heb daardoor nieuwe ervaringen opgedaan in incidenten buiten mijn eigen korps. Ook mijn stap naar Schiphol was een manier om me te verbreden. Ik wilde meer van crisismanagement ervaren dan alleen de brandweer. Hoewel ik pas achteraf echt goed beseft heb wat die overstap heeft gedaan voor mijn ontwikkeling, dat wordt dan weer duidelijk als je zo’n personal canon opstelt. En voor alle zekerheid: ook niets doen is een vorm van acteren. Als je maar bewust een keuze maakt.

Tot zover de drie stappen van de personal canon. Ik ben benieuwd wat je er van vindt en of je er wat mee kan. Zoals gezegd, ik vond het zelf een zeer leerzaam proces. En ja, het kost veel tijd. Ik vond het echter de moeite meer dan waard, maar de lerende organisatie is dan ook één van mijn thema’s. En voor de bezoekers van het brandweercongres 2015: daar komt de personal canon ook aan bod. Je kan je nog aanmelden voor onze masterclass, en je vast voorbereiden op mijn eerste vraag die ik daar aan je ga stellen: wat was je belangrijkste brand en waarom?