We leren wel van incidenten

Wendy Kiel, 29 mei 2014

Regelmatig wordt gezegd dat we niet leren van incidenten. Dit is een algemene uitspraak die niet recht doet aan alle initiatieven die al hebben plaatsgevonden en vinden op het gebied van leren. Bij mijn zoektocht in het kader van de Brandweercanon, ben ik erachter gekomen dat we wel degelijk leren van incidenten. Tot nu toe heb ik in mijn zoektocht ontdekt dat we leren over hoe we incidenten moeten proberen te voorkomen, hoe we leren over het vak en hoe we elkaar beter kunnen ondersteunen bij incidenten.

brandweercanon3

Elkaar ondersteunen
Echt grote incidenten komen niet vaak voor. Er komen dan zaken op je af waar je geen rekening mee hebt gehouden of geen ervaring mee hebt. Bij een aantal incidenten zijn we er dan ook achter gekomen dat we de collegiale ondersteuning en specialistische hulp beter kunnen organiseren.

Vliegtuigramp Tenerife
Uit de Nederlandse groep die zich bezig heeft gehouden met het bergen en identificeren van de slachtoffers, is het Rampen Identificatie Team (RIT) ontstaan, dat onder meer bij de Bijlmerramp is ingezet. Het team is gespecialiseerd in massa-identificatie. Ze zijn binnen enkele uren ter plaatse om de onherkenbare slachtoffers een naam te geven.

Aardbeving Turkije en Vuurwerkramp Enschede
Nederland heeft mede naar aanleiding van de aardbeving in Turkije en de Vuurwerkramp in Enschede een eigen Urban Search and Rescue (USAR) team opgericht. Dit team heeft als missie: ‘het verlenen van integrale hulp na een ramp of een zwaar ongeval in binnen- en buitenland, gericht op het redden van mensen en dieren zolang dat nog kan’.

Brand in Harderwijk
Bij de brand in Harderwijk zijn twee brandweercollega’s om het leven gekomen. Om het korps te helpen bij alles wat er op hun af kwam zijn een aantal mensen uit het land bij elkaar gekomen. Na deze brand is besloten om met deze mensen het Begrafenis Bijstandsteam (BBT)voor de brandweer op te richten.

Brand Moerdijk
Bij de brand in Moerdijk werd nogmaals duidelijk dat er veel zaken op je afkomen: onderzoeken die gaan lopen, de media die overal bovenop springt etc. Hiermee werd duidelijk dat er behoefte was aan meer collegiale ondersteuning bij grote incidenten (ook bij de incidenten waar we geen collega’s verliezen) en daarom is het Ondersteuningsteam Brandweer (OTB) opgericht. Indien nodig werken het BBT en OTB samen om de regio zo goed mogelijk te ondersteunen.

De incidenten in het verleden leren ons dat we niet alles zelf (moeten) kunnen, maar dat het goed is om teams in het leven te roepen die juist bij die incidenten die niet vaak voorkomen, kunnen helpen. Dat het niet alleen bij het signaleren van de behoefte is gebleven, blijkt wel uit het bestaan van bovenstaande teams.

Voorkomen
Uit een aantal incidenten wordt duidelijk dat voordat deze incidenten plaatsvonden, het economische belang vaak groter was dan het belang van veiligheid. Na een grote brand zie je dat bepaalde wetgeving en richtlijnen er alsnog komen of verscherpt worden. Hieronder een paar voorbeelden.
• Brand in het warenhuis Innovation in Brussel (1967) => strengere wetgeving op het gebied van winkels.
• Brand Marbon in Amsterdam (1971) => start ontwikkeling procedure OGS en ontwikkeling aanvalsplan.
• Brand hotel Silveren Seepaerd Eindhoven (1971) => strengere brandvoorschriften voor hotels en restaurants.
Verkeersramp Prinsenbeek (1972) => autowegen en auto’s worden veiliger gemaakt. Er werden versneld praatpalen langs snelwegen geplaatst, er kwamen doorsteken in de middenberm van snelwegen en er werden inzetplannen voor autosnelwegen gemaakt.
Heizeldrama (1985) => er werd werk gemaakt van een voetbalwet en door het Heizeldrama werd het verplicht een rampenplan op te stellen voor evenementen met een bepaald aantal bezoekers of een bepaalde risicowaarde.
Kernramp Tsjernobyl (1986) => opzet van Landelijk Meetnet Kernincidenten.
Cellenbrand Den Haag (1987) => ontwikkeling procedure complexe inzetten in gebouwen en lijnenprocedure.

Vakinhoudelijk

Brandonderzoek
In 2006 zijn de eerste stappen gezet om in Nederland brandonderzoek te verrichten na branden. Door het uitvoeren van brandonderzoek leert de brandweer over: oorzaken van branden, brandverloop, de effectiviteit van brandpreventieve voorzieningen, brandbestrijding en het gedrag van mensen bij brand.

Brandweerdoctrine en het kwadrantenmodel
In 2008 zijn bij de brand in De Punt drie collega’s omgekomen. Deze brand heeft een omslag veroorzaakt in het denken over de noodzaak en de gevaren van een binnenaanval in panden anders dan woningen. Na deze brand is de ontwikkeling van de Brandweerdoctrine en het kwadrantenmodel gestart.

De leerarena
Na de brand in Moerdijk is de leerarena ontwikkeld. Dit is een dag waarop het gaat over het vak en waarbij de volgende vraag centraal staat: ‘Wat vertel jij je collega’s als zij morgen worden ingezet bij zo’n brand?’

Het zijn een paar voorbeelden om aan te geven dat we steeds meer ons best doen om te leren van incidenten zodat we beter worden in ons vak. Dat dit nog niet op alle gebieden voldoende gebeurt, dat zal zeker zo zijn. Het is echter ook eens goed om te kijken naar alles wat we al wel hebben bereikt.

Op basis van deze voorbeelden kun je ook concluderen dat wij vooral leren door incidenten. Maar wat als in de toekomst het aantal incidenten afneemt, leren we dan minder? Worden we dan een vergetende organisatie? Dit is één van de redenen waarom het belangrijk is om een Brandweercanon te hebben en om stappen te blijven zetten op het gebied van leren. Zodat we op basis van het verleden en het heden kunnen blijven leren voor de toekomst.

Een gedachte over “We leren wel van incidenten

  1. Wat ik mooi vind aan deze blog is dat er ook eens positief word gekeken en er aandacht geschonken word aan zaken die goed gaan. Ook dit is leerzaam. Interessant om te vermelden is dat er bij de brand in Moerdijk op 5-1-2011 (in de volksmond Moerdijk 1, Chemiepack) hulp aangeboden is vanuit Rotterdam Rijnmond om te assisteren op het gebied van kennis van vloeistof brandbestrijding, leveren van grote voorraden svm en voertuigen met grote capaciteiten en geschikt voor schuim blussing. In eerste instantie is hier niet op in gegaan maar veel later is er wel een verzoek tot ondersteuning geweest. Achteraf is geconcludeerd dat dit veel sneller had gekund. Op 11-1-2011 brak er brand uit op Kijfhoek en zagen wij in de alarmering dat er naar aanleiding van de conclusie Moerdijk 1 door de operationeel verantwoordelijke veel sneller een verzoek is gedaan naar Rotterdam om ondersteuning wederom voor specialistische kennis en svm etc. Mooi om te ervaren dat er eigenlijk binnen 6 dagen is doorgepakt. Nog beter om te zien is dat er tijdens Moerdijk 2 (Shell Moerdijk) zeer snel gevraagd is aan Rotterdam en de Gezamenlijke brandweer om een industrieel peloton te leveren voor ondersteuning. De “lijntjes” tussen de regio’s zijn nu georganiseerd (LCMS) en de samenwerking is helder. Er is geen schroom meer om hulp te accepteren en te leveren. Al levert dit intern wel de nodige vraagstukken en problemen op is het belangrijkste dat op het moment van een groot alarm er specifieke hulp onderweg is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *