De helm van de lector

Ed Oomes, 2 december 2015

Op 1 december 2015 hield de lector Brandweerkunde, Ricardo Weewer, een gloedvol betoog over De Rode Kroonjuwelen. Met veel kennis van zaken ontkrachtte hij een aantal mythes uit het brandweerveld, zoals het ventileren bij brand om de rook kwijt te raken. Maar hij was tegelijkertijd realistisch en bescheiden in zijn alternatieven. Dat hangt vaak van de situatie af, zo zei hij, en daarnaast weten we heel veel ook nog niet. Daar is nader onderzoek voor nodig. Toch levert zijn lectorale rede ook al heel wat antwoorden, zo kun je hier lezen.

Lector 2 dec

Deze tekening is van @kielwendy / www.kielcreative.nl

De rest van de vragen wil Ricardo nog gaan uitzoeken in een onderzoeksprogramma, dat in de rede beschreven staat. Het staat voor hem vast dat die zoektocht met het veld moet gaan gebeuren. “In de praktijk wordt de kennis en ervaring opgedaan, waar wij als onderzoekers een verrijking aan willen geven om het als doctrine te kunnen vastleggen”. Inmiddels heeft het lectoraat al enkele grote onderzoeksrapporten gepubliceerd, zoals dat naar situationele commandovoering  en naar brandbestrijding in woningen met praktijkproeven in Zutphen, ‘Het kan verkeren. Beide onderzoeken laten zien dat er bij de brandweer nog veel aan kennisontwikkeling gedaan moet worden, maar ze laten ook zien dat praktijkonderzoek met mensen uit het veld goede resultaten opleveren, bovendien met draagvlak.

IMG_3906

Uit eigen ervaring weet ik dat het opzetten van dergelijk onderzoek nog helemaal zo makkelijk niet is. Zelf was ik lector Brandweerkunde van 2006 tot en met 2009 en heb toen ontdekt dat het lectoraat een prachtige betrekking is, maar ook een lastige. Er zijn veel partijen die wat van je willen, terwijl er tegelijkertijd ook velen zijn die helemaal niet zo veel willen en het maar lastig vinden dat je met wetenschappelijke feiten hun zorgvuldig opgebouwde positionering komt ondermijnen. Dat vraagt om stamina, doorzettingsvermogen en ook om steun in de rug.

IMG_3913

Het leek mij daarom bijzonder gepast om het lectoraat Brandweerkunde te voorzien van een nieuwe traditie: De helm van de lector. De helm staat symbool voor bescherming en wijsheid. In de Ierse heraldiek wordt zelfs gesproken over “security in wisdom and defence”. We moeten dat natuurlijk niet al te letterlijk nemen in de brandweerpraktijk, maar de symbolische betekenis vond ik zelf zeer toepasselijk. Nog mooier maakt men het symbool van de helm in droomanalyse. Daar staat het voor de noodzaak van het gebruik van common sense in de praktijk en het eerst nadenken alvorens te handelen. Hoe veel mooier kan een onderzoeker het hebben?

IMG_3915

Ik was dan ook zeer verheugd dat ik deze ‘helm van de lector’ kon overdragen aan Ricardo op 2 december. Ik had hem zelf verkregen tijdens mijn lectoraat in 2007 van iemand die dacht dat ik als lector “vast geïnteresseerd was in oude brandvoorwerpen”. Toen kon ik nog niet bevroeden dat die gift aan de basis zou staan van een nieuwe traditie. En om het verhaal compleet te maken, is de helm ook geen eigendom van de lector. De dienstdoende lector mag er op passen, tot er een nieuwe lector wordt benoemd en de helm wordt overgedragen na afloop van de lectorale rede.  Net zoals het lectoraat nu op de rode kroonjuwelen past en de kennis die het ontwikkelt niet als eigenaar hanteert, maar als rentmeester: het moet terug ten goede komen aan de gemeenschap. Met Ricardo als lector Brandweerkunde zal dat zeker voor elkaar komen. Ik wens hem en zijn team veel nadenken toe alvorens er gehandeld wordt.