De Brandweercanon in het brandweeronderwijs

Ed Oomes, 27 mei 2015

“Autospuit Hendrik, autospuit Hendrik, wilt u gaan naar de Kalverstraat, eh, we hebben diverse meldingen, het zou gaan om boekhandel De Slegte”. Het is een moment stil en dan klinkt het tweede bericht: “Autospuit Rudolf, gaat u naar het Rokin, het zou gaan om de steeg tussen het Rokin en de Kalverstraat”. Het is weer even stil en dan meldt Rudolf zich ter plaatse, al snel gevolgd door een nader bericht. “AC, Autospuit Rudolf verzoekt met spoed een ladder op het Rokin en eh nog een autospuit, nog een autospuit”. Dan klinkt de bevelvoerder er over heen: “AC autospuit Rudolf maakt middelbrand”.

Werk aan de winkel voor de OvD. “OK, wat ga je nu doen”? In een wereld waarin scenario’s uit de brandweercanon in het brandweeronderwijs zijn geïntegreerd, stelt de instructeur deze vraag aan de cursist. Die kijkt onrustig om zich heen. Het scenario komt hem vaag bekend voor en hij ruikt onraad. “Eh, ik ga ter plaatse”. “Goed, stap maar in. Weet je waar het is”? Nog voor de cursist iets heeft kunnen bedenken is er nieuws van autospuit Nico. “AC, stuur een ladder naar het Rokin, want de mensen staan en hangen hier voor de ramen”. De OvD in opleiding kijkt de instructeur vragend aan. En daar is alweer een bericht van het Rokin. “AC, stuur diverse GGD wagens voor slachtoffers, die gesprongen zijn etcetera”. “Ja de GGD is gewaarschuwd, alles is geregeld”.

Hotel PolenDe OvD kijkt nu bozig voor zich uit. “Ja jeetje, dit gaat veel te snel zo. Zo kan ik geen plan maken, laat staan een plan plus”. De instructeur kijkt stoïcijns voor zich uit. “Ja jongen, regel het maar; dat moesten ze toen destijds bij Hotel Polen ook. Niemand die zich afvroeg of de OvD wel tijd had voor zijn plan. Actie, nu. Wat ga je nu doen”?

Tot we met de brandweercanon aan de slag gingen heb ik me eigenlijk nooit afgevraagd waarom er geen serie leerzame scenario’s uit het verleden was geanalyseerd en verwerkt tot les- en leerstof voor repressief leidinggevenden. Maar opeens viel het kwartje, toen we de betekenisvolle incidenten uit de geschiedenis in de brandweercanon gingen plaatsen. Waarom zou je als instructeur eigenlijk steeds zelf nieuwe scenario’s verzinnen, terwijl er zo veel te leren valt van de realiteit? En sterker nog, van veel grote incidenten zijn onderzoeksrapporten beschikbaar. Nadat je zelf de inzet hebt gedaan, kun je nalezen wat er in de praktijk is gebeurd. Misschien zijn er zelfs beelden beschikbaar, zodat je ook kunt zien hoe het er uit zag. Zeker van moderne incidenten kun je de film en video gebruiken als ware het je eigen verkenning.

FOTO-Hotel-Polen-Wim-Ruigrok

En dan is er ook nog de virtual reality: je kunt beelden van echte incidenten opnemen in scenery en de (al dan niet ontbrekende) rest er bij ontwerpen, op basis van rapportages en analyses. Zo maak je de simulatie van oude incidenten extra realistisch. Ook kun je elementen aanpassen aan de huidige situatie, zoals voertuigen en ander materieel. Je kunt variaties in het scenario inbouwen, bijvoorbeeld beginnen met één of enkele slachtoffers en dat opbouwen naar de uiteindelijke 33 doden en 21 gewonden van Hotel Polen. Je zou zelfs het RSTV kunnen integreren in oude scenario’s en je daarna afvragen of je het met de kennis van nu anders zou doen dan toentertijd gedaan is.

Daarnaast kun je denken aan project onderwijs rondom incidenten. Als je weet hoe de repressie verlopen is, kun je ook andere factoren onderzoeken. Hoe was de preventieve toestand van het pand? Is dat nu nog steeds zo? Waar zitten de risico’s? En als je dat weet, is het dan misschien verstandig een aanvalsplan te hebben voor dergelijke gebouwen? Zo ja, hoe moet het aanvalsplan er dan uit zien? Wat zegt dat over opkomsttijd en slagkracht?

Vanuit de eindtermen van een opleiding gezien, zou je bijvoorbeeld alle OvD’s kunnen opleiden met een aantal standaardscenario’s die gezien worden als de kern van het vak. Bijvoorbeeld allemaal Hotel Polen, de cellenbrand Den Haag, Huis ter Duin, de Motorkade, Harderwijk en De Punt. Dat wordt tot op skillbased niveau ingetraind. En daarnaast, ook uit de sturingsdriehoek, leidt je mensen tot rulebased nivo op voor de Marbon, de Bijlmerramp, Moerdijk, de Hercules en de Vuurwerkramp.

Hotel Polen ANPNatuurlijk, er vloeit nog heel wat water door de Amstel voordat je zo’n plan volledig opgetuigd hebt. Maar je kunt morgen al beginnen, om de scenario’s uit de brandweercanon te pakken, de stukken te analyseren en te vertalen naar brandweeronderwijs. Dan kan je er ervaring mee opdoen en het langzaam aan verbeteren en verder ontwikkelen. Want niet alleen de cursisten kunnen leren van de brandweercanon: het brandweeronderwijs moet zelf ook een lerende organisatie zijn, en zich aanpassen aan de mogelijkheden van deze tijd. Door te kijken naar het verleden en te ervaren wat er toen gebeurd is. Zodat je in je opleiding al eens dit nader bericht van de OvD bij Hotel Polen hebt meegemaakt: “AC, hier C-Wagen 1, wilt u trachten al het mogelijk materieel dat ter beschikking is naar het Rokin te sturen want het zit op dit moment ook overal in het pand nummer 12, boekhandel De Slegte over”. Niemand die dan nog kan zeggen dat het een overtrokken scenario is. Het is gewoon gebeurd.

2 gedachten over “De Brandweercanon in het brandweeronderwijs

  1. Precies zoals je dit met OVD’en een casus behandeld doe ik dat met bevelvoeders in opleiding. Pak hier voor vaak oude incidenten voor. “Ja jongen, nu ben jij de eerst aankomde bevelvoeder, zeg het maar. Wat doe jij?”
    Werkt goed tijdens de opleiding.

  2. Als ik het stukje lees van de brand bij Hotel Polen zit ik er voor mij gevoel ook middenin en ga je nadenken wat de collega’s daar meemaken van de eerste eenheden.
    Als OvD hoor je tijdens het aanrijden de berichten en aan de stem van de bevelvoerder weet je dan dat hij / zij hulp nodig heeft en niet aan alles kan denken. Ditzelfde geld ook voor de (H)OvD. Door met collega’s die dit soort incidenten hebben meegemaakt te sparren of als cases te behandelen komt er ook meer respect voor elkaar en blijkt dat je als mens niet alles aankan en je ook om hulp moet vragen. Dit soort cases zouden ook in de ELO moeten komen staan en zeker behandeld moeten worden bij opleidingen en bijscholingen van leidinggevenden. We mogen zeker ook niet de manschappen vergeten om hun te laten ervaren waarom sommige dingen anders lopen dan dat men verwacht. De scoop verbreden kan helpen tot meer begrip voor elkaar en minder gezeur achteraf.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *