Antifragility voor de brandweer

Ed Oomes, 8 april 2014

Nog net in de eerste week van april zette ik de volgende tweet: “Society needs a (slightly) redundant fireservice to improve antifragility and beat black swans”.  Dat leverde een aardige discussie op met enkele mede twitteraars, reden om een iets langer stukje te schrijven over antifragile.

Antifragile is feitelijk een risicobeheersingsmethodiek, die beschreven is door Nicholas Taleb. “Some things benefit from shocks; they thrive and grow when exposed to volatility, randomness, disorder, and stressors and love adventure , risk, and uncertainty. Yet, in spite of the ubiquity of the phenomenon, there is no word for the exact opposite of fragile. Let us call it antifragile. Antifragility is beyond resilience or robustness. The resilient resists shocks and stays the same; the antifragile gets better. This property is behind everything that has changed with time: evolution, culture, ideas, revolutions, political systems, technological innovation, cultural and economic success, corporate survival, good recipes (say, chicken soup or steak tartare with a drop of cognac), the rise of cities, cultures, legal systems, equatorial forests, bacterial resistance … even our own existence as a species on this planet”.

Kern van antifragility is dat je sterker uit tegenslag of schade komt dan dat je daarvoor was. Het lijkt wel op die bekende oneliner ‘that what doesn’t kill me, makes me stronger’. Daarmee is antifragile fundamenteel anders dan anticipation of resilience. Grofweg zie ik vier soorten risicobeheersing:

  • Avoidance: het vermijden of uit de weg gaan van gevaar en risico. Bijvoorbeeld geen nanotechnologie toepassen voor je weet waar alle kleine deeltjes blijven in het milieu.
  • Anticipation: anticiperen op gevaar door vooraf beheersmaatregelen op te stellen. Heel zinvol voor voorspelbare incidenten met grote schade, zoals dijkdoorbraken.
  • Resilience: ook wel veerkracht genoemd, of bounce back. Feitelijk is het weer terug komen in je oude staat, zoals de herbouw van een wijk na een grote overstroming of explosie.
  • Antifragile: je komt sterker uit de tegenslag dan je er in ging. Bijvoorbeeld ben je na een besmettelijke ziekte immuun. Sprekend voorbeeld van antifragility is de Hydra, het veelkoppig monster. Voor elke kop die er af werd gehakt kwamen er twee terug.

blog

Antifragile heeft dus een sterke leercomponent in zich, die leidt tot een vorm van aanpassing of transformatie. Maar dat leervermogen krijg je niet gratis, daar moet je wel wat voor doen. Omdat de black swans zo onvoorspelbaar zijn, en omdat ze optreden in complexe systemen, kan je je er niet op voorbereiden met traditionele risicobeheersing en planvorming. Immers is in die gevallen de uitkomst al bekend (het effect) en gaat de discussie nog slechts over de kans van optreden. Je moet dus capaciteit hebben om op het onbekende te improviseren en dat is per definitie meer dan de grootste risico’s waar je je op voorbereidt. Hier treedt een paradox op, die veel weg heeft van de wet van Hofstadter.

De wet van Hofstadter zegt dat alles langer duurt dan je denkt, zelfs als je rekening houdt met de wet van Hofstadter. Analoog daaraan zou ik de wet van de Black Swan willen benoemen: Een Black Swan is groter dan je denkt, zelfs als je rekening houdt met de wet van de Black Swan.

Over black swans zegt Taleb verder: “Man-made complex systems tend to develop cascades and runaway chains of reactions that decrease, even eliminate, predictability and cause outsized events. So the modern world may be increasing in technological knowledge, but, paradoxically, it is making things a lot more unpredictable. An annoying aspect of the Black Swan problem— in fact the central, and largely missed , point —is that the odds of rare events are simply not computable”.

Taleb concludeert uiteindelijk dat redundancy noodzakelijk is om antifragile te zijn. “You have to increase redundancies in some spaces. You have to avoid optimization. That is quite critical for someone who is doing finance to understand because it goes counter to everything you learn in portfolio theory. … I have always been very skeptical of any form of optimization. In the black swan world, optimization isn’t possible. The best you can achieve is a reduction in fragility and greater robustness”.

Voor de brandweer betekent dit dat je goed naar je verzorgingsgebied moet kijken en daar een robuuste organisatie op neer zet die de voorspelbare zaken goed aan kan. Dat is robuustheid, je krijgt er resilience voor. Daar bovenop komt de black swan bonus: de redundancy om de maatschappij antifragile te maken. Want: “Society needs a (slightly) redundant fireservice to improve antifragility and beat black swans”.

2 gedachten over “Antifragility voor de brandweer

  1. Interessant artikel. Wordt antifragility inmiddels expliciet toegepast bij de brandweer? Ik vraag dat vanuit mijn onderzoek op het gebied van toepassing van antifragility in de IT.

    1. Mijn indruk is dat het concept bij de brandweer in de praktijk niet wordt toegepast. Sterker nog, toenemende bezuinigingen leiden tot juist tot minder ruimte en minder redundantie, en daardoor ook tot minder improvisatievermogen (zie daarvoor ook het blog over de strategie van de toevallige kans).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *